Bovenlichten en snijramen in Nederland

Empire-stijl (vervolg 2)

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Zaandijk
 

dsc05770zaandijk.jpg

Dit Zaandijkse snijraam (boven) stelt me een beetje voor een raadsel. Wat ik niet verwacht is de ruitfiguur. Deze komt verder op deze manier nog niet in Empire-snijramen voor. De gecanneleerde pilasters (met ionische capitelen) als deuromlijsting en ook de voorstelling boven het snijraam (lauwertak met de attributen van Neptunus en Mercurius) passen overigens wel goed in de Empire-stijl.  

dsc05792zaandijk.jpg
Zaandijk: neo-empire

 
Dit andere Zaandijkse raam is misschien een nog grotere puzzel: De lust om hout te snijden is in de Zaanstreek zo groot dat men de oude thema's oppakt en er een mooi allegaartje van bakt.
 
Wat er boven de Lod XVI-krans precies als bekroning is bedoeld, is niet goed te zien: het lijkt een krans van druiven en andere vruchten.
 
In het groene veld boven het bovenlicht zien we diverse attributen: De linten aan de onderste staven (welk werktuig is dat?) monden uit in een hoorn (hoorn des overvloeds?). De volgende staven links en rechts zijn: een toorts en de Jacobsstaf. De bovenste staven zijn de Mercuriusstaf en de Neptunusstaf.

dsc06371edam.jpg
Edam: nog een neo-Empire venster

Edam
 
We blijven in de buurt. Edam is niet zo ver van de Zaanstreek. Een prachtig gesneden raam, gebaseerd op Empire-thema's. In de krans met parellijst de god Mercurius met zijn staf en gevleugelde voeten. De bekende attributen Mercuriusstaf en Neptunusdrietand schragen de krans. De krans staat op een soort voetstuk, wat ook refereert aan de oudheid. De Lod XVI-festoen is met gekruiste banden bestrikt. Dit zien we vaker en is een thema dat nog wel aan bod zal komen. Het klopt allemaal aardig en toch zegt mijn gevoel dat dit raam van ver na 1815 is.

 
Zierikzee
 

dsc06650zierikzee.jpg
Zierikzee: gouden Empire-snijraam in rococo-omgeving

De krans hangt bij dit vergulde Zierikzeese snijraam aan de bekende strik. Over de krans ligt een dunne festoen. Onder de krans zien we twee gekruiste gouden acanthusbladeren (palmtakken?), die al haast in struisvogelveren lijken over te gaan.  Het deurkalf past qua vorm meer bij de rococostijl al is het middenpalmet van het deurkalf in de trant van Lod. XVI. 

Hieronder nog een tweede raam uit Zierikzee, ter vergelijking. We zien ongeveer dezelfde motieven. Dit raam lijkt van iets latere datum te zijn, aangezien het zich iets verder heeft verwijderd van de Lod. XVI-stijl. Duidelijke parellijst, Fraaie gekruiste palmtakken. Een lint in de top. Uit de krullen van de acanthusbladeren komen piepkleine draperieŽn, als een herhaling van de grotere links en rechts in de hoeken. 
De gevel van dit pand is in een 19e eeuwse neostijl.
Het is dus goed mogelijk dat dit snijraam later in oude stijl is vervaardigd.
 
 

dsc06652zierikzee.jpg
Zierikzee, ter vergelijking: ook Empire.

Amsterdam
 
Het snijraam van het huis aan de Prinsengracht te Amsterdam (foto hieronder) toont de bijzondere symmetrie, die zo kenmerkend is voor de Empire-stijl.
Het zich symmetrisch verhouden tot een centraal element komt ook al wel eens wat voor in de Lod. XVI-stijl, maar bij Empire is het een echt stijlkenmerk.
 
Trouwens misschien werkt de bovenlijst boven het snijraam nog wel overtuigender. Ook daar is dit zelfde motief op een wat verfijndere manier uitgewerkt, met opengewerkte palmetten en florale motieven.
 
Aan weerzijden van de deur een gecanneleerde zuil. Ook deze komt in de tijd van de Empire in zwang.

dsc04484adamprinsengracht.jpg
Amsterdam: Prinsengracht: typische Empire-symmetrie

Haarlem
 
Bij dit Haarlemse bovenlicht is alle franje grotendeels verdwenen en heeft men de simpele vormen overgehouden: de krans binnen een ovale cartouche. Dubbel uitgevoerd omdat het in lijn moet zijn met de dubbele deuren.
 
Het is een ontwikkeling binnen de Empirestijl bij de snijramen, dat steeds meer van de franje zal verdwijnen. Een nieuwe eeuw, een nieuwe staatsvorm Koninkrijk der Nederlanden, de acanthusbladeren hebben hun tijd er (bijna) op zitten. De schoonheid van de pure parellijst wordt ontdekt.

dsc05626haarlem.jpg
Haarlem: laat Empire, kransen gevat in ovale cartouches

Brielle
 
Bij het raam in Den Briel zullen we ons moeten verbazen over het gebrek aan verfijning in de weergave van de vaas. Er is hier voor een robuuste vorm gekozen voor deze klassieke vaas.
Onderzoek aan dit bovenlicht zou kunnen uitwijzen of de vaas misschien ooit met goudverf beschilderd is geweest. Ook een rood-zwart tegenstelling is denkbaar.
De wormvormige slierten boven de vaas kunnen afgeleid zijn van het palmet en iets van vuur voorstellen, en is misschien dus wel in oranjerood geschilderd geweest. De vaas doet 20e eeuws aan in een 19e eeuwse omgeving.
 

dsc02050brielle.jpg
Brielle, houten bovenlicht in eenvoudige neo-Empire-stijl

BACK

START

NEXT