Bovenlichten en snijramen in Nederland

De Pijnappel (vervolg 3)

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Kathedraal Sint Jan in Den Bosch
 
Het majestueuze orgel van de Sint Jan is rijk versierd met houtsnijwerk. Onder de kast hangen een heleboel pijnappels als versiering omlaag.
 

denbosch100_0018-pijnappels-orgel-kl.jpg
pijnappels aan de orgelkast in de Sintjanskathedraal te Den Bosch

Elburg
 
Hieronder een poortje in Elburg, getooid met een nogal erg gestyleerde pijnappel.
 
 

dsc04229elburg-bijsn.jpg
Elburg: poortje met pijnappel in top

Arnhem
 
Hieronder zie je in een van de Zaanse huizen in het Openluchtmuseum Arnhem een schot tussen etalage en entreepartij, met daarin roeden met aan het ene uiteinde een pijnappel, aan het andere uiteinde een pijlpunt. Vermoedelijk eerst helft van de 19e eeuw. 
 
Daaronder een toegangspoort in het Openluchtmuseum Arnhem met een paar schitterende vazen. Bovenop elke vaas is een pijnappel uitgehouwen als bekroning van het deksel.
 
 

dsc09230olm-arnhem-bijsn.jpg
Arnhem-Openluchtmuseum: Zaanse winkel met thyrsi in het schot tussen etalage en deur

dsc09237olm-arnhem.jpg
Arnhem: Openluchtmuseum: toegangspoort met vazen en pijnappelbekroning

De pijnappels op het tuinhek
 
Het meest vaak zien de pijnappel als een bekroning van de palen van een tuinhek. Deze kom je overal wel tegen. Er bestaan gietijzeren vormen van in verschillende grootten.  dit maakt dat ze op grote schaal geproduceerd zijn geworden en nog steeds worden.

dsc09482harichpijnappel.jpg
Harich in Friesland: pijnappel als bekroning van de paal van een tuinhek

Grenspalen
 
Maar ook grenspalen zijn palen die getooid kunnen zijn met pijnappels. De grenspalen in het Brabantse vertonen wel vaak de pijnappel.
Vermoedelijk gaat dit terug op de relatie die de hertogen van Brabant hadden met de Carolingische pijnappel-familie.

foto: Hans Hermans
perroen-warsage.jpg
Perroen van Warsage in BelgiŽ

Waar marktrechten golden en (lagere) rechtspraak werd uitgeoefend, werden in het verleden marktkruisen geplaatst. Naast dat marktkruis stond ook nog eens een schandpaal en soms (in de grotere plaatsen) een schavot.
 
In later eeuwen werd het marktkruis vervangen door een stenen pilaar: een zogenaamde perroen. Dit woord is afgeleid van het Franse pierre = steen.
De perroen is een hardstenen zuil op een voetstuk, aan de voet versierd met leeuwen en bovenin bekroond met een pijnappel en daarboven dan nog een klein kruisje.
De pijnappel op de kop is - volgens zegslieden - het symbool van de wereldlijke macht van de prinsbisschop van Luik en het kruisje helemaal bovenop, staat voor de kerkelijke macht. Mogelijk eigende de prinsbisschop van Luik zich de pijnappel toe, die oorspronkelijk symbool stond voor het hertogdom Brabant.
 
Warsage ligt in Frans gebied, maar kent van ouds nog de Vlaamse naam: Werste of Weerst.
Wil je meer lezen over grenspalen: www.opdegrens.eu
 

foto: Hans Hermans
grenspaal080727s.nl.b.t13.jpg
grenspalen tussen NL en B dragen pijnappel

BACK

START

NEXT