Bovenlichten en snijramen in Nederland

De Leeuw (vervolg 3)

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Oorsprong heraldische tekens

De oorsprong van deze tekens wordt gezocht in de zogenaamde tamgha’s, wat symbolen waren, die door de Mongolen in het oostelijk Middellandse-zee-gebied geintroduceerd waren. Deze nomadenvolken hadden merktekens nodig om hun bezittingen (vee) te merken aangezien ze hun eigendom steeds moesten terug herkennen. Men vermoedt, dat hierin de feitelijke oorsprong ligt van de heraldische tekens.

Fabeldieren en fabels over dieren

 

Er komen aan gevels zo vaak fabeldieren voor dat je je afvraagt waar al die gekke dieren vandaan komen.

 

Al in de 2e eeuw A.D. bestond er in de klassieke wereld van het Romeinse Rijk een Grieks boek: de Physiologus, waarvan de tekst al vrij snel is vertaald in vele talen (Latijn, Ethiopisch, Syrisch, Armeens, Arabisch). Het is vermoedelijk geschreven in AlexandriŽ. Het was al bekend bij de kerkvaders, die er naar verwijzen of er uit citeren, met name naar de gekerstende editie. Waarschijnlijk heeft namelijk kerkvader Basilius (330-379) uit Caesarea er een bewerking van gemaakt waarbij hij een christelijke theologische moraal heeft toegevoegd aan elk dier. 

 

 

bernphysiologusfol12v.jpg
Physiologus-pagina uit de IXe eeuw in Latijn: Bern

Het oudst bekende geÔllustreerde exemplaar is de Physiologus van Bern. Hij werd geschreven in het Latijn in Reims tussen 825 en 850. Uit de vorm van de tekeningen maken geleerden op dat de schrijver/tekenaar een Grieks klassiek voorbeeld moet hebben gehad voor zijn tekeningen. Helaas zijn er geen oude manuscripten in het Grieks bewaard gebleven.

 

In de 11e eeuw was er al een eerste vertaling vanuit het Latijn in het Duits. Hiervan is slechts een gedeelte bewaard: klik desgewenst door naar der šltere Physiologus.

De beroemde Physiologus heeft tot in onze tijd nog invloed gehouden op de poŽzie en het symbolisme in de kunst.

 

 

 

 

 

 

Niet alleen bestaande planten en dieren werden er in beschreven, maar ook tal van fabeldieren, zoals b.v. de feniks (die na 3 dagen uit de as verrijst), de griffioen (sterker dan 8 leeuwen), de eenhoorn (laat zich vangen in de schoot van een zuiver maagdelijke vrouw) en de pelikaan, die zichzelf in de borst verwondt om zijn jongen te voeren. Elk dier was beschreven, gevolgd door een anecdote, vergezeld van een moraal en de symbolische betekenis.

 

ouderephysiologus-1070-leeuw.jpg
Duitse Physiologus: 1070: illustratie: de leeuw blaast levensadem na 3 dagen op doodgeboren jongen

eenhoorn.jpg
Duitse Physiologus van 1070: illustratie van de eenhoorn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Van de leeuw werd erin verteld dat zijn jongen dood geboren werden, maar na drie dagen tot leven kwamen als het moederdier er met de adem overheen blies. En zo kreeg de leeuw ook nog een extra associatie als Christussymbool.

In de Middeleeuwen werden diverse Bestiarium-uitgaven in druk uitgebracht, die zich sterk baseerden op de Physiologus, zodat het ook toen zijn invloed nog heeft doen gelden.

 

BACK

START

NEXT