Bovenlichten en snijramen in Nederland

10. Renaissance (met o.a. Lieven de Key)

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Immigranten

Vooral toen in 1585 Antwerpen in Spaanse handen kwam, namen veel kunstenaars en ambachtslieden de wijk naar de Noordelijke Nederlanden. Zij bracht natuurlijk de Renaissance-stijl mee, waardoor de nieuwe kunstrichting in de Noordelijke Nederlanden ook verder verspreid werd. Misschien is dat dan ook de reden dat er toch nog zoveel variatie is in vorm en versiering van onze oude huizen: Italiaanse, Franse en Vlaamse motieven naast elkaar en door elkaar heen.

Ornamenten in natuursteen

Werd in het Noorden vooral in baksteen gebouwd, in het zuiden lag natuursteen meer voor de hand. Hierdoor zien de panden er in het zuiden ook heel anders uit dan in het noorden. In natuursteen kon je veel beter allerlei verfijnde reliŽfs aanbrengen en sculpturen uithouwen. In baksteen gaat dat niet.

We zien dan ook bij ons, dat op de plekken waar men iets ornamenteels wil plaatsen, gebruik wordt gemaakt van natuursteen: b.v. klauwstukken, gevelsteen, leeuwenkopjes enz. In de zuidelijke provincies kom je wel kalksteen uit Belgie tegen, boven de grote rivieren is het voornamelijk zandsteen uit Bentheim, een plaats vlak over de grens bij Oldenzaal. 

 

Veelkleurigheid

Graag werd er met meerdere kleuren gewerkt in de gevel om het aanzien wat op te vrolijken. Dat bereikte men met de afwisseling tussen rode baksteen en grijze natuursteen, maar ook wel door rode en gele baksteen af te wisselen.

 

 

 

dsc09310buren.jpg
Het weeshuis te Buren, gesticht in 1612 door Maria van Oranje

dsc09314buren.jpg
Kleine huisjes opzij van het weeshuis in Buren: uit dezelfde tijd.

Het Lazaruspoortje in Gouda (zie foto hieronder) stond vroeger aan de ingang van een leprozenhuis aan de Gouwe. Later moest het vanwege nieuwbouw ter plekke verplaatst worden. Het fraaie beeldhouwwerk dat zich aan de kerkzijde bevindt, is van Gregorius Cool (ca. 1570-1629), een beeldhouwer uit Freiburg, die veel voor Gouda gebeeldhouwd heeft en zo ook het bordes van het Goudse stadhuis bouwde. Het brengt de bijbelse gelijkenis van de bedelaar Lazarus en de rijke man (Lucas 16) in beeld.

Cool trouwde in Gouda en bleef er tot zijn dood wonen.

dsc01514gouda.jpg
Gouda: Renaissance poortje uit 1609 met veel toepassing hardsteen t.b.v. stevigheid en ornamenten

De Vleeshal van Lieven de Keij

De Vleeshal aan de Grote Markt in Haarlem, met zijn drukke en rijke versieringen, is gebouwd door een van de belangrijkste bouwmeesters uit de Renaissancetijd, Lieven de Keij. Hij is een van de vele vluchtelingen die vanuit het zuiden hun heil bij ons zochten. Deze Lieven de Keij is in Haarlem terecht gekomen. In de Vleeshal heeft hij veel Vlaamse elementen verwerkt en zijn gebouwen fungeerden al meteen weer als voorbeeld voor andere bouwmeesters.

vleeshal_haarlem.jpg
Haarlem: de Vleeshal van Lieven de Key

dsc05480haarlem-vleeshal.jpg
Haarlem: Vleeshal bovenste deel v.d. gevel

 
Lieven de Key werd voor tal van projecten gevraagd. Daaronder was ook de voorgevel van het stadhuis van Leiden. Ook al is dit stadhuis later een keer in vlammen opgegaan (ca.1920), de gevel aan de Breestraat is in alle vroegere glorie gerestaureerd.
 

raadhuys-leidengravure1670-christianvanhagen.jpg
Leids Stadhuis: gravure uit 1670 van Christian van Hagen

Heeft die stadhuistoren vroeger ooit op een andere plek gestaan? De tekening uit 1670 zou het je haast doen geloven.
 

dsc08144leiden.jpg
Het Leids stadhuis in deze tijd: voorgevel van Lieven de Keij

dsc08147leiden.jpg
Leiden stadhuis: frontaal aanzicht middendeel met rolwerk dat invloed van Vredeman de Vries verraadt

BACK

START

NEXT